Foto door Hussel Zhu
Een gesprek over hoe we artistieke vrijheid collectief weerbaar kunnen maken.
Taal: Nederlands en Engels
Deelnemers: De Creatieve Coalitie, Kunstenaarsinitiatief De Loods, Balik/bayan, Clublokaal, Platform BK (moderatie)
Je kan het gesprek terugluisteren via www.archive.org/details/mag-kunst-schuren (of klik op de afbeelding).
Foto door Hussel Zhu
Er is ter gelegenheid van het panel een zine verschenen waarin de statements, brieven, artikelen en andere openbare documenten rondom de vernietiging van de effigy zijn gebundeld. De zine kun je hier gratis online bekijken.
Ontwerp door Benjamin Schoones
'Kunst mag schuren,' luidde de reactie van de VVD in Breda op de rituele vernietiging van een effigy (een pop) van Mark Rutte. Op deze woorden volgde echter een "maar…". De VVD nam aanstoot aan de performance van het Filipijnse collectief Balik/bayan, die onderdeel was van de afsluiting van de expositie (un(h)armed in Clublokaal. De partij stelde raadsvragen en dreigde zelfs met het intrekken van de subsidie van organisator Clublokaal. Via sociale media werd de kwestie breed uitgemeten. Ook ontving Clublokaal een brief van de burgemeester met een vergelijkbare strekking: kunst mag schuren, maar deze performance was 'ongepast'.
Als reactie op de uitlatingen van de VVD publiceerden zowel Clublokaal als kunstenaarscollectief Balik/bayan statements waarin zij hun artistieke keuzes toelichten en verdedigen. Ook vereniging van (beeldende) kunstwerkers Platform Beeldende Kunst en de landelijke koepelorganisatie De Creatieve Coalitie spraken zich uit ter verdediging van de artistieke vrijheid.
Maar zijn statements alleen voldoende?
Foto door Hussel Zhu
Tijdens het panelgesprek Mag Kunst Schuren? spraken we over hoe kunstenaars, kunstinstellingen en het bredere culturele veld zich gezamenlijk kunnen verhouden tot de toenemende druk op de artistieke vrijheid. Hoe beschermen we niet alleen de artistieke vrijheid van makers, maar ook de autonomie van kunstinstellingen om controversiële kunst te tonen? Welke rol spelen kunstenaars, instellingen, fondsen, overheden en belangenorganisaties daarin? En hoe kunnen we duurzame coalities vormen die niet alleen opkomen voor artistieke vrijheid, maar ook ruimte blijven maken voor de maatschappelijke onderwerpen waar kunst over gaat?
Het gesprek was nadrukkelijk geen terugblik op één incident, maar een uitnodiging om gezamenlijke strategieën te ontwikkelen. Hoe bouwen we aan een cultureel veld dat niet alleen artistieke vrijheid verdedigt wanneer die onder druk staat, maar ook duurzaam georganiseerd is om politieke en maatschappelijke druk te weerstaan? Welke vormen van solidariteit zijn daarvoor nodig, lokaal, nationaal én internationaal?
Ter afsluiting van het gesprek lanceerden Balik/bayan en Clublokaal de campagne Samen tegen de Oorlogsmachine: een brede beweging die zich uitspreekt tegen de toenemende, en steeds vaker als onafwendbaar gepresenteerde, militarisering van onze samenleving.
Foto door Hussel Zhu
De Creatieve Coalitie, een landelijke koepelvereniging voor professionals die werkzaam zijn in de culturele en creatieve sector, sprak zich uit in een publiek statement, dat is ondertekend door meer dan tien belangenverenigingen, waaronder Akademie van Kunsten, Kunsten '92, Nederlandse Associatie Podiumkunsten, Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals en de Vereniging Schouwburg- en Concertgebouwdirecties. Lees het statement hier.
Kunstenaarsinitiatief De Loods, een kunstenaarsinitiatief in Breda, dat onlangs de tentoonstelling 'Silence = Violence' organiseerde met gecensureerd werk van diverse kunstenaars, samengesteld door Joyce Overheul.
Balik/bayan is een collectief van Filipijnse makers, dat de effigy van Mark Rutte bouwde samen met inwoners van Breda, buurtgenoten en studenten. Balik/bayan publiceerde hierover een open brief, die hier te lezen is.
Clublokaal, kunstruimte voor collectieve praktijken in Breda, dat als organisator van de tentoonstelling (un(h)armed en de performance met de effigy onder vuur werd genomen door de lokale VVD. In weerwoord hierop publiceerde Clublokaal een statement.
Platform Beeldende Kunst (moderatie) is een landelijke belangenvereniging van kunstenaars en kunstinstellingen die een statement publiceerde over de situatie in Clublokaal. Dit statement is hier te lezen. Platform BK is ook mede-ondertekenaar van het statement van De Creatieve Coalitie.
Foto door Hussel Zhu
Lokaal nieuwsmedium BredaNU publiceerde een artikel over de afsluitende performance met de vernietiging van de Effigy.
Raadsvragen van de VVD Breda in de gemeenteraad. De antwoorden van het college van Burgemeester en Wethouders worden verwacht op 25 augustus 2026.
Kunsttijdschrift MetropolisM schreef een artikel naar aanleiding van de statements van Clublokaal en Balik/bayan.
De Volkskrant publiceerde een artikel over hoe burgemeester en de VVD de kunstuiting 'te ver' vinden gaan.
Lees/kijk terug: (un(h)armed expositie en UP IN ARMS 14 juni.
